बिदेशीनुको पिडा

शिवप्रसादको सपना ठूला थिएनन्।सानो पुख्र्यौली घर मर्मत गर्ने, तर, घरको ऋण, आमा-बुबाको स्वास्थ्य, छोरीको पढाइ, सबैलाई थाम्न एउटा गाउँको खेतले धान्न सक्दैनथ्यो। त्यसैले २८ वर्षको उमेरमा उनले निधारमा अभागी टिका लगाउँदै कतार उडे-सपना भित्रको आँसु लुकाउँदै। तर विदेश गएका दिनदेखि नै, उनका सपनाहरू हावा भरिएर फुटेको बेलुन जस्तै बन्दै गए। बुबा सिकिस्त बिरामी परे। शिवले कम्पनीसँग बिन्ती गरे- “केवल १० दिन बिदा देऊ, बुबा अन्तिम सासमा हुनुहुन्छ।” कम्पनीले कडा शब्दमा उत्तर दियो- “Work or quit. No emergency leave.” कम्पनीको नियम र भिसा प्रक्रियाले उनलाई नेपाल आउन दिएन। त्यसै रात आमाको फोन आयो- "बुबा गए नानी, तर तिमी किन आएनौ।" बुबा गोविन्द थापाको मिर्गौलाको रोगले निधन भयो। शिवले फोनमार्फत भक्कानिँदै भने, "आमा, मलाई बुबालाई अन्तिमचोटि हेर्न दिनुहोस् न..." शिवले महिनौंदेखि गारो काम गरेर केहि लाख पैसा पठाएका थिए-त्यही पैसाले बुबाको दाहसंस्कार भयो। आमाको आँखा टुलुटुलु फोनको स्क्रिनतिरै ठोकिने भइन्, जहाँ छोराको भिडियो कल आउँथ्यो। "शिव, तँ आएनस् भने म भोलि मरे पनि खुसी भएर जान सक्दिन..." शिव त चुपचाप कम्पनीको कोठामा कन्चुली झारेर रूँदै थिए। सुनिता, घरमा सबै थामेर बसेकी श्रीमती, छोरीको खोकीदेखि लिएर सासूको स्वास्थ्यसम्म सम्हालिरहेकी थिइन्। शिवको फोनमा जब छोरीले भन्यो- "बाबा, तपाईं कहिले आउनुहुन्छ? म त तपाईंलाई बिर्सिन थालेको छु…" शिवको अनुहार सुनियो। त्यो रात उनले अरबी मरुभूमिमा धेरैपटक चिहाएर हेरे-“नेपाल कता होला?” अन्ततः फर्कने अनुमति-तर... पाँच वर्षको चटारोपछि जब ऋण तिरे, शिवले एक दिन आमा र श्रीमतीलाई भने- "म आउँदैछु अब। केही दिनमै छोराले आमालाई चिया बनाएर पिलाउने छु म!" र त्यसैगरी बिदाई भयो, कम्पनीका साथीहरूले काख मिलाएर विदा गरे। तर… शिव काठमाडौं ओर्लिएपछि, बुटवल हुँदै घरतिर गइरहेका थिए। रातको अँध्यारो, झरि परेको थियो। बसले मोड लिंदा दुर्घटना भयो। शिवको शरीर पहिचान गर्नसमेत सकस प-यो। बोरा–बोरा पारेर शव पठाइयो। स्याङ्जाको उही पुरानै घरको आँगनमा शिव फर्किए-तर खुट्टाले हैन, काँधमा। बोरा खोल्दा टुक्रा–टुक्रा शरीर, सुनिताको चिच्याइ, आमाको मूर्छा, छोरी अंशुको "यो बाबा होइन!" भन्ने बर्बराहटले गाउँ नै स्तब्ध भयो। मृत्युपछि पनि बुबाको क्रिया गर्दा शिव फर्किन सकेका थिएनन्। अब शिवको क्रिया सुरु भयो-त्यो पनि आफ्नै घरको आँगनमा, जहाँ उनले बुढेसकाल रमाइलो गर्ने कल्पना गरेका थिए। आमाको स्वर काँपिरहेको थियो-"नानी... तैले त संसार जित्ने मान्छे थियस्। म त तेरो मुख हेरेर मर्ने रहर राखेकी थिएँ...अब त तँलाई काखमा हाल्न पनि डर लाग्छ। तेरो शरीर नै छैन, टुक्रा-टुक्रा छ...ए भगवान! किन छोराको लास हेर्नु पर्‍यो?" छोरी अंशुले प्रश्न गरिरही- "बाबा किन आउनु भएन? अब कहिले आउनुहुन्छ?" छोरी बाबालाई देखेकी थिइन् भिडियो कलमा मात्रै। उनले सोधिन्- “आमा, बोरामा के राख्नु भएको छ? बाबा त भित्र हुनुहुन्छ भने, म उहाँसँग खेल्न चाहन्छु…” कसैले जवाफ दिन सकेन। एक सानो हातले बोराको कपडा समात्यो। त्यसको गन्धले, टुक्रिएको सपना, र रोएको भविष्य बुझेको झैं गरी अंशुले आँखा चिम्ली- “बाबा... अब फेरि पनि जानुहुन्छ?” एउटा बोरा-पूरै जीवनको अन्त्य एउटा बोरा-त्यो बोरा सपनाको अन्त्य थियो। शिवको सपनाको, इच्छाको, जीवनको। सुनिताले बोरा हेरेर भनेकी थिइन्- "शिव... तिमी सारा जीवन हाम्रो लागि काम गर्दै बितायौ, अब त के भन्नु म… मलाई त तिमीले दिएको खुसी बाँड्न समेत पाइएन।" "शिव... म त तपाईंको हात समाएर बुढेसकाल बाँड्ने सपना देखेकी थिएँ। आज हजुरको शरीर नै समाउन सकिन... तपाईले लाउनु पर्ने न्यानो कपडा आज शवहरु संगै जलाउन खोजिरहेकी छु। कसले सोचेको थियो हाम्रो मिलन यस्तो हुनेछ!" छोरी अंशुले अन्तिम चोटि बोरातिर हेरेर बिन्ती गरिन्- "बाबा... मसँग खेल्न आउनु न... स्कुल जान ढिलो हुन्छ... हामीलाई फेरि पनि छाडेर जानुभयो?" क्रियामा १३ दिनसम्म रोइरहे आमा। श्रीमतीले शिर मुडाएर भनिन्- "ऊ बाँचुन्जेल परिवार पाल्ने सपना देख्थ्यो, मरेपछि पनि परिवारलाई नै बोझ बनेर फर्कियो। अब त भगवान्ले केही न्याय गरून… यो पाप, अब अर्का नेपाली छोराको भाग्य नबनोस्…" छोरी अंशुले बोरालाई हेर्दै भनिन्- "आमा, बाबा त यो बोरामा छैनन् नि। उहाँ त मेरो स्कुल आउनुहुन्छ भन्नु भएको थियो… अब म कसलाई 'हाम्रो बाबु' भनेर लेखूँ?" सुनिताले छोरीको निधार चुमिन्, तर आँसुले उसको अनुहार नुहायो। श्राद्धको दिन, आमाले अग्निमा कागलाई बोलाउँदा भनिन्- "शिव... तँ यो जन्ममा पीडामा गइस्, अर्कोपल्ट आफ्नै देशमै जन्मिनु बाबु, आफ्नै धुलोमा, आफ्नै आँगनमा..." "जब मानिसहरू विदेश जान्छन्, उनीहरू सपनाका लागि जान्छन्, तर धेरैजसो फर्कँदा उनीहरू सम्झनाको भारी बोकेका लास बनिसकेका हुन्छन्।" "विदेशको घाममा जलेर, आफ्नै गाउँमा खरानी बनेको कथा हो- शिवको।